HÃY GỌI CHO CHÚNG TÔI ĐỂ ĐƯỢCTƯ VẤN MIỄN PHÍ

Metadata là gì? Lợi ích của metadata thiết thực trong cuộc sống

Metadata là gì? Thuật ngữ này các bạn có cảm thấy gần gũi với nó hay không? Hiện tại có rất nhiều người dùng nhưng không phải ai cũng hiểu về nó. Vậy thuật ngữ này định được định nghĩa như thế nào? Lợi ích của Metadata là gì và tại sao nên sử dụng nó. Bài viết dưới đây Võ Nguyễn sẽ giải đáp thắc mắc về metadata cho các bạn. 

Metadata là gì và định dạng ?

Metadata là gì? Một thuật ngữ đang được dùng nhiều và nghe thấy rất nhiều hiện nay. Đối với những người quen sử dụng tiếng Hy Lạp hay tiếng Latin. Đây là một thuật ngữ không có ý nghĩa rõ ràng vì ‘meta’ được hiểu là sự thay đổi và vị trí.

Metadata là gì và định dạng

Nhưng ‘meta’ trong Metadata có thể hiểu là dữ liệu về dữ liệu. Có nghĩa rằng dữ liệu dùng để mô tả chính nó và là đối tượng dữ liệu hoặc gói dữ liệu. Nhiều người cũng hiểu từ ngữ này theo kiểu siêu dữ liệu và đó là cách hiểu đúng nhất. 

Metadata (siêu dữ liệu) còn được hiểu theo một vài cách khác nhau như là: 

  • Dữ liệu này được dùng để cung cấp thông tin và nhiều yếu tố của dữ liệu khác. 

  • Tóm tắt thông tin cơ bản về dữ liệu, nhằm hỗ trợ việc tìm kiếm và làm việc. Có nhiều trường hợp cụ thể của dữ liệu sẽ dễ dàng hơn. 

  • Metadata được tạo bằng thủ công chứa các thông tin cơ bản, tự động và chính xác. 

Trên thực tế, siêu dữ liệu có thể được thể hiện dưới nhiều dạng khác nhau. Cụ thể các dạng được thể hiện của siêu dữ liệu gồm có: 

Metadata trong thư viện

Metadata là gì? trong thư viện. Siêu dữ liệu bên trong thư viện sử dụng để làm gì? Sử dụng Metadata để tổ chức thông tin giúp dễ khám phá và sử dụng hơn. Trong môi trường thư viện, siêu dữ liệu giống như là một phương tiện phân loại thông tin lưu trữ. 

Từ đó giúp người đọc dễ dàng sử dụng thư viện hơn. Khi sử dụng metadata trong thư viện, dữ liệu sẽ được phân chia thành thẻ. Các thẻ danh mục này sẽ được phân chia như sau: 

  • Tên sách

  • Tác giả

  • Mục lục sách

  • Tóm tắt nội dung

  • Mã danh mục trong thư viện giúp người dùng tìm vị trí của sách.

Người đọc có thể được tìm ra một đầu sách với tốc độ rất nhanh khi có các sắp xếp này. 

Metadata trong Internet

Metadata hoạt động như một cách chỉ định và xử lý lưu lượng truy cập internet. Vì thế nếu không có siêu dữ liệu sẽ không có thông tin được nhận khi truyền qua internet.

Các bạn biết rằng, dữ liệu khi truyền qua internet chia thành các gói quản lý. Mỗi gói dữ liệu sẽ mang thông tin đích của nó khác nhau. Nơi đích chính là nơi dữ liệu được sử dụng và để dùng nó. 

Hiểu đơn giản hơn về vấn đề này, thông tin thành gói được gửi qua internet đều mang Metadata. Lúc này siêu dữ liệu sẽ hoàn thành công việc của dữ liệu. Một cách rất trừu tượng nhưng khi các bạn hiểu về dữ liệu và cách truyền đi sẽ hiểu vấn đề này. 

Metadata trong tệp tin

Bạn biết rằng, với mỗi tệp tin được lưu trữ trên máy tính sẽ đều có một siêu dữ liệu. Những dữ liệu được liên kết với tệp tin để cung cấp thông tin. Trong đó có thông tin về nguồn, tác giả và những chi tiết khác. 

Metadata đóng vai trò là thông tin được lưu trữ trong các tệp tin khác nhau. Trong đó bao gồm tên của bạn (tên công ty hoặc tổ chức), tên thiết bị. Ngoài ra còn có tên của máy chủ mạng, ổ đĩa nơi các tệp được lưu. Nhận xét được cá nhân hóa tên và thời gian của tác giả cũng như các phiên bản hiện tại hoặc phiên bản tài liệu trước đó.

Đơn giản cách hiểu về siêu dữ liệu trong tệp tin. Các bạn có thể hiểu Metadata như một mô tả của tệp. Sử dụng nó để mô tả bất cứ điều gì về tệp. Có thể như các loại, kích cỡ hoặc người tạo ra tệp,...

Metadata phải chứa những thông tin gì ?

Trong mỗi tệp thông tin khác nhau thì siêu dữ liệu lại có một thuộc tính cơ bản. Như tệp tin và kích thước tệp, ngày khởi tạo tệp hay mô tả tóm tắt tệp. Những thông tin cơ bản cần có trong siêu dữ liệu gồm: 

Cấu trúc dữ liệu

Vì Metadata có khả năng mô tả được dữ liệu, vì thế việc tìm ra được cấu trúc dữ liệu là điều cần thiết. Trong siêu dữ liệu bắt buộc phải có cấu trúc của dữ liệu để người dùng tìm kiếm. 

Cấu trúc dữ liệu

Mỗi loại dữ liệu khác nhau thì sẽ ẩn chứa các cấu trúc khác nhau. Nhưng yếu tố cần thiết phải đảm bảo chính là thông tin cơ bản. Trong đó phải gồm có mô tả metadata, thông tin dữ liệu được metadata mô tả,...

Thuật toán ứng dụng trong quá trình tổng hợp dữ liệu

Sử dụng thuật toán nào trong việc tổng hợp dữ liệu thành tệp tin? Đó là yếu tố mà metadata bắt buộc phải ấn chứa. Người dùng sẽ hiểu rõ bản chất của dữ liệu hơn và tìm ra nguồn gốc cách làm ra chúng. 

Tính tương ứng của dữ liệu trong môi trường tác nghiệp của kho dữ liệu

Dữ liệu trong kho cần phải tương ứng với dữ liệu sử dụng và metadata bắt buộc phải ấn chứa thông tin này. Sự tương thích sẽ giúp cho hoạt động của metadata trở nên linh hoạt và có ích hơn. 

Các loại Metadata

Siêu dữ liệu metadata được phân loại khác nhau dựa trên các chức năng khác nhau của nó. Nó phục vụ trong quản lý thông tin và có các chức năng rất khác biệt. Dưới đây là cách loại siêu dữ liệu metadata phổ biến nhất. 

Metadata quản trị 

Siêu dữ liệu quản trị dùng để người quản trị viên áp đặt các quy tắc và hạn chế quyền truy cập. Dữ liệu và quyền người dùng cũng sẽ bị hạn chế. Bên cạnh đó nó sẽ cung cấp thông tin về bảo trì và quản lý tài nguyên dữ liệu được yêu cầu. 

Dữ liệu quản trị này sẽ thường được sử dụng trong các nghiên cứu đang diễn ra. Các siêu dữ liệu này ẩn chứa thông tin cơ bản như ngày tạo, kích thước hay loại tệp. Quản trị dữ liệu là một quá trình hết sức quan trọng và cần thiết. 

Metadata mô tả 

Siêu dữ liệu mô tả sẽ giúp người dùng xác định các đặc điểm cụ thể của dữ liệu. Có thể kể đến như dữ liệu thư mục, các từ khoá, bài hát hay số lượng,...

Có thể nói, chức năng mô tả sẽ giúp người dùng hình dung rõ hơn về dữ liệu. Việc tìm kiếm dữ liệu qua mô tả với người dùng cũng dễ dàng hơn. Khi có các chi tiết để phù hợp với tìm kiếm người dùng. 

Metadata mô tả

Metadata pháp lý 

Siêu dữ liệu pháp lý mục đích chính để mang tới cho người dùng thông tin. Trong đó quan trọng nhất là thông tin cấp phép sáng tạo dữ liệu. Cụ thể đó là cá giấy phép, bản quyền hay tiền bản quyền. 

Metadata lưu trữ 

Siêu dữ liệu lưu trữ giúp cho hoạt động lưu trữ trở nên suôn sẻ hơn và dễ tìm kiếm hơn. Ví dụ thực tế nhất của siêu dữ liệu này dùng trong thư viện. Nó giúp tìm ra vị trí của một mục dữ liệu trong khuôn khổ. Đặc biệt với một thời gian rất ngắn. 

Metadata quy trình 

Siêu dữ liệu quy trình hỗ trợ tạo ra các quy trình ở bản thảo để thu thập dữ liệu. Đặc biệt với quy trình này sẽ tạo ra một quá trình để xử lý dữ liệu thống kê. Siêu dữ liệu thống kê cũng được gọi là thuật ngữ khác của dữ liệu quy trình. 

Metadata Provenance 

Siêu dữ liệu Provenance là các dòng dữ liệu để tìm về lịch sử của dữ liệu khi nó di chuyển trong tổ chức. Trong dữ liệu này tài liệu gốc được ghép nối với dữ liệu và đảm bảo dữ liệu hợp lệ. 

Nếu muốn sửa lỗi và tăng chất lượng dữ liệu thì cần kết nối tài liệu gốc để kiểm tra. Trong hệ thống quản trị của dữ liệu thì kiểm tra và đánh giá nguồn gốc là thông lệ. 

Metadata tham chiếu 

Siêu dữ liệu tham chiếu sẽ liên quan tới các thông tin mô tả chất lượng của nội dung thống kê. Việc quản lý hay tìm kiếm dữ liệu sẽ cần phụ thuộc vào các tham chiếu này. 

Metadata thống kế 

Siêu dữ liệu thống kê được dùng để mô tả dữ liệu thống kê. Từ đó người dùng có thể sử dụng số liệu thông qua các báo cáo và bảng khảo sát. Bên trong các bảng tài liệu cũng có các diễn giải dữ liệu chi tiết. Thống kế giúp tệp được kiểm soát và quản trị tốt hơn. 

Metadata cấu trúc 

Siêu dữ liệu cấu trúc cho người dùng thấy được phần tử khác nhau của đối tượng dữ liệu. Metadata cấu trúc sử dụng trong nội dung kỹ thuật số như cách tổ chức sách thành các chương. Bên cạnh đó các bạn cũng có thể hiểu như là cách tổ chức chương để tạo thành các tập. 

Metadata sử dụng 

Siêu dữ liệu sử dụng là những dữ liệu sử dụng để sắp xếp và phân tích mỗi khi người dùng truy cập. Trên phân tích và sắp xếp sẽ chọn ra các xu hướng của khách hàng truy cập. Từ đó dễ dàng điều chỉnh thông tin, dịch vụ để đáp ứng các nhu cầu đó. 

Đây là một loại siêu dữ liệu rất thực tế và có tính thực tiễn cao, được sử dụng nhiều. Các bạn có thể thấy rất nhiều đơn vị đang sử dụng loại hình siêu dữ liệu này. 

Ứng dụng của Metadata

Metadata xuất hiện và giúp con người nhiều công việc khó khăn với dữ liệu. Còn người hiện tại có thể khởi tạo, chỉnh sửa dữ liệu đơn giản hơn khi có siêu dữ liệu. 

Ứng dụng của Metadata

Dữ liệu hiện nay cũng được kéo dài tuổi thọ hơn và thời gian hiện đó. Từ đó siêu dữ liệu giúp người dùng xây dựng dữ liệu theo phương pháp sử dụng thuật ngữ liên tiếp. 

Ngoài ra, việc siêu dữ liệu được áp dụng cho phép nhiều đối tượng có thể tối ưu hoá các kết nối. Hệ thống tìm kiếm được xác định nội dung hiển thị phù hợp. Các liên kết với HTML hiển thị phù hợp hơn cho yêu cầu tìm kiếm của người dùng. 

Các doanh nghiệp kinh doanh cũng cần đến ứng dụng của siêu dữ liệu. Như đã trình bài ở trên, siêu dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp thu thập thông tin. Sau đó phân loại và tập hơn thêm các yêu cầu của họ. Từ đó doanh nghiệp sẽ có dữ liệu phân tích để điều chỉnh sản xuất và quản lý. 

Sự lớn mạnh của ngành tuệ nhân tạo AI đã hỗ trợ cho metadata phát triển. Bởi siêu dữ liệu hiện tại đã bớt phức tạp hơn trước, quản lý siêu dữ liệu dễ dàng hơn. Nhờ AI, quy trình thiết lập danh mục đã được tự động hoá và sử dụng một cách đơn giản. 

Metadata mang lại lợi ích gì?

Metadata như đã trình bày ở trên có vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực cuộc sống. Từ việc quản lý đối tượng hay tổ chức dữ liệu để sử dụng. Thông tin từ khi có siêu dữ liệu trở nên nhất quán và đồng bộ. 

Siêu dữ liệu tạo thuận lợi cho việc người dùng có thể phát hiện thông tin, tìm kiếm. Từ đó việc tìm ra thông tin,  truy xuất tài nguyên hay nguồn gốc dữ liệu dễ dàng hơn. 

Vì các dữ liệu và các tệp hiện tại đã được gắn với Metadata nên bất kỳ đối tượng nào cũng có sự liên kết. Các yếu tố liên kết này ngày càng thích hợp hơn và còn diễn ra một cách tự động. Việc quản lý dữ liệu và tổ chức dữ liệu dễ dàng hơn. Vì thế chúng ta có thể đánh giá lợi ích của siêu dữ liệu đó là: 

  • Thoải mái tìm kiếm tài nguyên dễ dàng và nhanh chóng truy xuất được nguồn gốc. 

  • Nhận diện được gốc dữ liệu, gốc tài nguyên. 

  • Thu thập được thông tin theo chủ đề, tài nguyên theo các tệp. 

Để hiểu rõ hơn về các lợi ích mà Metadata mang lại. Một vài ví dụ cụ thể và gần gũi dưới đây sẽ cho các bạn hình dung rõ nhất. 

Email

Lợi ích của metadata là gì khi sử dụng email? Câu trả lời đó là email với siêu dữ liệu sẽ có thêm  tên, địa chỉ email của người gửi và người nhận, thời gian gửi email, địa chỉ IP và dữ liệu. 

Bên cạnh đó những dòng tiêu đề hay chữ ký, tin nhắn kèm theo,...Tất cả đều dựa trên metadata để gửi tin nhắn đến đúng địa chỉ. Sau đó siêu dữ liệu sẽ giúp các thông tin kể trên được sắp xếp và hiển thị ở nơi người nhận chính xác nhất. 

Email

Một bức ảnh (photo) 

Metadata hỗ trợ tìm ra thông tin của bức ảnh và gửi ảnh thông qua nhiều kênh. Dữ liệu trong bức ảnh cũng được thu thập và để người dùng biết cần chỉnh ảnh sao cho phù hợp. Họ sẽ có những dữ liệu quan trọng kể cả vị trí chụp bức ảnh đó. 

Blog sport 

Một trang blog thể thao sử dụng siêu dữ liệu sẽ có nhiều thông tin hơn. Nơi đó thông tin được sắp xếp một cách gọn gàng, đúng vị trí và dễ dàng để tìm kiếm. Giống như trong thư viện thì các blog sẽ dùng siêu dữ liệu cho việc sắp xếp. 

Ngoài ra việc định dạng đúng thông tin dữ liệu, đúng các bài đăng. Bên cạnh đó là thông tin người đăng và nguồn của các bài viết. Tất cả đều liên quan đến siêu dữ liệu. 

Tài liệu điện tử (Electronic Document)

Metadata giúp người dùng tiếp cận các tài liệu điện tử nhanh và chính xác nhất. Các bạn có một file PDF và có thể gửi khắp nơi trên thế giới dễ dàng mà không cần mang bản cứng. 

Hay các bạn có thể sử dụng các bạn word với chữ ký của người ký trên không gian mạng. Những tài liệu điện tử đang dựa rất nhiều vào siêu dữ liệu. Chính siêu dữ liệu ra đời đã giúp cho tài liệu điện tử phát triển thông dụng như ngày nay. 

Một quyền sách 

Metadata giữ cho các tài liệu và trang sách được sắp xếp và hiển thị một cách chính xác. Metadata sẽ hiển thị tên sách, tác giả và năm phát hành cùng nhiều thông tin khác. 

Một quyển sách được siêu dữ liệu đề ra các mục, đề mục và phụ lục. Mọi thứ đều được sắp xếp đúng vị trí. Người đọc có thể dễ dàng tìm hiểu và đọc các trang sách hơn khi chưa có siêu dữ liệu hỗ trợ. 

Rõ ràng lợi ích của siêu dữ liệu đã đến với mọi mặt trong đời sống của chúng ta. Con người hiện tại không thể phủ nhận được lợi ích mà siêu dữ liệu mang lại. 

Những lưu ý khi sử dụng Metadata

Metadata hiện nay có ở khắp mọi nơi và nhiều cách khác nhau để ảnh hưởng đến cuộc sống. Nó giúp cho cuộc sống con người trở nên dễ dàng hơn và tốt lên. 

Những lưu ý khi sử dụng Metadata

Nhưng các bạn cần lưu ý các vấn đề khi kết nối với internet và các mạng công cộng khác. Mọi dữ liệu cá nhân của bạn có thể nhìn thấy và bị đánh cắp. Người khác sẽ sử dụng dữ liệu của bạn theo những cách mà bạn có thể không biết. Đây là mối lo lớn nhất của không gian mạng mà chưa có cách khắc phục. 

Tuy nhiên thì bảo mật VPN sẽ giúp giữ an toàn cho dữ liệu của bạn với bên thứ ba. Nhưng với sự phổ biến của siêu dữ liệu ngày nay các bạn vẫn cần rất lưu tâm. Sẽ có rất nhiều vấn đề trong quá trình các bạn sử dụng thông tin cá nhân khi có siêu dữ liệu. 

Bài viết giới thiệu Metadata là gì và các thông tin liên quan khác đến siêu dữ liệu. Các bạn sau khi tham khảo bài viết sẽ hiểu hơn về siêu dữ liệu ảnh hưởng đến cuộc sống. 

Hy vọng rằng với các kiến thức này các bạn có những lưu ý về siêu dữ liệu. Để biết thêm các thông tin hay và ý nghĩa về công nghệ. Hãy tiếp tục theo dõi các bài viết tiếp theo của chúng tôi.